Türkiye'de seçme ve seçilme hakkı ilk olarak kadınlara verilmiştir
Bu hak, 5 Aralık 1934 tarihinde Anayasa ve Seçim Kanunu’nda yapılan yasa değişikliği ile tanınmıştır. Kadınlar 22 yaşında seçme, 30 yaşında seçilme hakkına sahip olmuştur
Kadınların siyasi haklarını ilk kez 1930 yılındaki Belediye seçimlerinde kullandıkları kabul edilir
Türkiye, bu hakkı birçok Avrupa ülkesinden önce tanımıştır; örneğin, İsviçreli kadınlardan 36, Fransız kadınlardan 11, Belçikalı kadınlardan 14 yıl önce
Kadınlara seçme ve seçilme hakkı, Osmanlı İmparatorluğu'nda değil, Türkiye Cumhuriyeti'nde verilmiştir. Türkiye’deki kadınlar, 5 Aralık 1934 tarihinde Anayasa ve Seçim Kanunu’nda yapılan yasa değişikliği ile milletvekili seçme ve seçilme hakkına sahip olmuştur.
Atatürk'ün kadınlara seçme ve seçilme hakkı için yazdığı bir mektup bulunamadı. Ancak, 5 Aralık 1934'te Türk kadınına bu hakların verilmesinin ardından Atatürk'ün şu notları yazdığı bilinmektedir: > "Bu karar Türk kadınına sosyal ve siyasi hayatta bütün milletlerin üstünde yer vermiştir. Çarşaf içinde, peçe altında ve kafes arkasındaki Türk kadınını artık tarihlerde aramak lâzım gelecektir. Türk kadını evdeki medeni mevkiini salahiyetle işgal etmiş, iş hayatının her safhasında muvaffakiyetler göstermiştir. Siyasi hayatta belediye seçimlerinde tecrübesini yapan Türk kadını, bu sefer de mebus seçme ve seçilme suretiyle haklarının en büyüğünü elde etmiş bulunuyor. Medeni memleketlerin bir çoğunda, kadından esirgenen bu hak, bugün Türk kadınının elindedir ve onu salâhiyet ve liyakatle kullanacaktır."
Cumhuriyetten önce ve sonra temel haklar şu şekilde özetlenebilir: Cumhuriyetten Önce: Yaşama Hakkı: Sınırlandırılabilir durumdaydı. Sağlık Hakkı: Belirli bir zümreye özeldi, yaygın değildi. Eğitim Hakkı: Belirli bir zümreye özeldi, yaygın değildi. Kadınlara Seçme ve Seçilme Hakkı: Yoktu. Düşünce, Toplantı ve Gösteri Özgürlüğü: Kısıtlıydı. Din ve Vicdan Özgürlüğü: İnançlar konusunda dış müdahale ve zorlama vardı. Özel Hayatın Gizliliği: Yasal güvence altında değildi. Dilekçe Hakkı: Vatandaşlar için mevcut değildi. Konut Dokunulmazlığı: İzinsiz girişler olabiliyordu. Basın Özgürlüğü: Sınırlıydı. Cumhuriyetten Sonra: Yaşama Hakkı: Anayasal güvence altına alındı. Sağlık Hakkı: Tüm vatandaşlar için sağlık hizmetinden yararlanma hakkı tanındı. Eğitim Hakkı: Eşit şartlarda eğitim hakkı sağlandı. Kadınlara Seçme ve Seçilme Hakkı: Seçme ve seçilme hakkı verildi. Düşünce, Toplantı ve Gösteri Özgürlüğü: Fikirlerini özgürce dile getirme ve toplanma özgürlüğü sağlandı. Din ve Vicdan Özgürlüğü: İnançlarda serbestlik ve laiklik ilkesi benimsendi. Özel Hayatın Gizliliği: Özel hayatın gizliliği koruma altına alındı. Dilekçe Hakkı: Vatandaşların şikayet ve isteklerini yetkili makamlara iletme hakkı tanındı. Konut Dokunulmazlığı: Konutlara izinsiz girişler yasaklandı. Basın Özgürlüğü: Basın özgürlüğü güvence altına alındı.
Cumhuriyet'in ilk yıllarında yapılan seçimlerin iki dereceli olmasının nedeni, o dönemde geçerli olan 1876 Anayasası ve seçim yasalarıdır. Bu sistemde, "müntehib-i evvel" (ön seçmen) olarak adlandırılan ilk seçmenler, "müntehib-i sani" (ikinci seçmen) olarak adlandırılan ikinci seçmenleri seçerdi ve milletvekilleri bu ikinci seçmenler tarafından belirlenirdi. İki dereceli seçim sistemi, 1946 yılında yapılan seçimlerle birlikte kaldırılmış ve tek dereceli seçim sistemine geçilmiştir.
Atatürk, kadınlara seçme ve seçilme hakkını, kadın-erkek eşitliğini sağlamak ve ülke kalkınmasını desteklemek amacıyla vermiştir. Atatürk, kadınların Milli Mücadele'deki rolüne ve toplum içindeki önemine inanarak, 1930 yılında belediye seçimlerinde, 1933 yılında muhtarlık seçimlerinde ve son olarak 1934 yılında milletvekili seçimlerinde seçme ve seçilme hakkı tanımıştır. Atatürk, bu konuda şunları söylemiştir: "Türk inkılabını tarih anlatırken, bunun bir kurtuluş olduğunu söyleyecektir. Bu kurtuluşun çeşitli safhaları içinde, bilhassa kadınların kurtulmasını anacaktır".
Kadınlara seçme ve seçilme hakkını ilk veren kişi olarak belirli bir isim öne çıkmamaktadır. Bu haklar, Türkiye'de aşamalı olarak çeşitli yasal düzenlemelerle tanınmıştır. 3 Nisan 1930: Belediye Kanunu'nun kabul edilmesiyle kadınlara belediye seçimlerinde seçme ve aday olma hakkı tanındı. 26 Ekim 1933: Köy Kanunu'nda yapılan değişiklikle kadınların köy muhtar ve heyetlerine seçilme hakkı verildi. 5 Aralık 1934: Anayasa ve Seçim Kanunu'nda yapılan değişiklikle kadınlara milletvekili seçme ve seçilme hakkı tanındı. Bu süreçte, Nezihe Muhiddin gibi kadın hakları savunucuları önemli rol oynamıştır.
Türkiye'de seçme hakkı, 1995 yılında yapılan anayasa değişikliğiyle 21 yaşından 18 yaşına indirilmiştir. Bu değişiklik, 26 Temmuz 1995 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanmış ve 1982 Anayasası'nın 67. maddesinde yapılan düzenlemeyle hayata geçmiştir.
Hukuk
Satış vaade sözleşmesi kaç yıl sonra tapuya çevrilir?
Sağlık kurulu raporu ve sağlık raporu aynı şey mi?
SGK borcu yoktur nereden alınır?
Serbest Cumhuriyet Fırkası neden kapatıldı?
Siyasi ittifak ne demek?
SGK faaliyet kodu nasıl öğrenilir?
Sendika üyelikten çekilme dilekçesi ne zaman sonuçlanır?
Sigara içilen mekana ceza kesilirse kim öder?
Savcı olmak zor mu?
Shp açılımı nedir?
SGK e-bildirge borcu yoktur aynı mı?
Seçim takvimi ne zaman başlıyor?
SGK e-bildirgeye kimler girebilir?
SGK ifadeye davet yazısı ne zaman gelir?
Sebepsiz zenginleşme tazminatına 3 kişi dahil edilebilir mi?
Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu 34. madde nedir?
Sivil Polislik eğitimi kaç yıl?
Sokak köpeklerini belediye neden toplamaz?
Sicil kaydı nedir?
Sendika bilgileri nasıl öğrenilir?
SMO güçleri ne demek?
Serdivan'da imar durumu nasıl öğrenilir?
SGK'nın ilk adı nedir?
Sivil toplum kuruluşlarının siyasal katılımdaki rolü nedir?
SGK çıkış kodu 48 sicile işler mi?
Siverek il olursa hangi ile bağlı olacak?
Sosyal adalet için hangi kurumlar var?
Sahih ve nafiz ne demek hukuk?
Seferberlik Tetkik Kurulu ne iş yapar?
SGK denetmenleri ifadeye çağırabilir mi?
Sendika üyelik başvurusu kaç günde sonuçlanır?
Senet imzalamak neye işarettir?
Sendika ve işçi sendikası arasındaki fark nedir?
Senet nedir ve nasıl çalışır?
SGK işkolu kodu 20 nedir?
Sağ demokrat parti hangisi?
Sigara ihbarı kaç saat içinde yapılır?
Sakada işçisi ne demek?
SGK'dan ifadeye çağrıldım ne yapmalıyım?
Saklı paylı mirasçı olmayan tenkis davası açabilir mi?