Niteliksel risk , risklerin ortaya çıkma olasılığını ve etkisini belirlemek için kullanılan, sayısal verileri temel almayan bir risk analizi türüdür
Bu analizde, uzman görüşleri, geçmiş projeler ve tecrübeler gibi niteliksel veriler değerlendirilir. Niteliksel risk analizi, riskleri öznel yargılara ve daha az ölçülebilir faktörlere dayanarak kategorize eder
Bazı niteliksel risk analizi teknikleri :
Niteliksel risk analizi, proje yaşam döngüsü boyunca periyodik olarak yapılmalıdır. Bu analiz, özellikle planlama ve uygulama aşamalarında, yeni risklerin belirlenmesi ve mevcut risklerin yönetilmesi için önemlidir
Denetimde kontrol riski ve doğal risk şu şekilde açıklanabilir: Doğal risk (inherent risk). Kontrol riski (control risk). Denetim riski, doğal risk, kontrol riski ve ortaya çıkaramama riskinin bir fonksiyonudur.
Risk belirleme ve analiz yöntemleri arasında şunlar bulunmaktadır: Fine-Kinney Analiz Metodu: Tehlikenin çalışan, iş yeri ve çevrede oluşturabileceği zararın etkisi değerlendirilir. Tehlike ve İşletebilme Analiz Metodu (HAZOP): Kaza yaratabilecek durumların saptanması, analizleri ve ortadan kaldırılmaları için uygulanır. L Tipi Matris Analiz Metodu: Acil önlem alınması gereken tehlikelerin tespitinde kullanılır. Neden-Sonuç Analiz Metodu: Olumsuz sonuçların nedenlerini belirler. İş Güvenlik Analiz Metodu: İş ve görevlerin iyi tanımlandığı dört aşamalı bir yöntemdir. Ön Tehlike Analiz Metodu: Tehlikeli durum ve sistemleri gösteren kontrol listelerine dayanır. X Tipi Matris Analiz Metodu: Deneyim ve öğrenilmiş bilgilere dayalı bir risk analiz yöntemidir. Hata Ağacı Analiz Metodu: Fiziksel, mekanik, kimyasal veya insan kaynaklı hataları tespit eder. Olay Ağacı Analiz Metodu: Kaza öncesi ve sonrası durumları gösterir. Olursa Ne Olur Analiz Metodu: Aksaklıkların olası sonuçlarını ortaya çıkarır. Risk analizi ayrıca nitel (kalitatif) ve nicel (kantitatif) yöntemler olarak iki kategoriye ayrılabilir. Risk analizi yöntemleri, iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına uygun olarak yapılmalı ve düzenli aralıklarla güncellenmelidir.
Risk analizi örneklerinden bazıları şunlardır: L Tipi Matris Analizi: İstenmeyen bir olayın gerçekleşme ihtimali ile gerçekleşmesi durumunda sonucunun nasıl değerlendirileceğine ilişkin bir metottur. X Tipi Matris Analizi: Kazaların tekrarını önlemek amacıyla olayın gerçekleşme ihtimali, alınacak önlemler ve bu önlemlerin maliyetleri birlikte değerlendirilir. Ön Tehlike Analizi (PHA): Süreç başlamadan önce potansiyel tehlikeler kontrol listeleriyle belirlenir, derecelendirilir ve öncelik sırasına konur. HAZOP (Tehlike ve İşletebilme Analizi): Kılavuz kelimeler ve beyin fırtınası yöntemi kullanılarak sistemdeki olası tehlikeler tespit edilir, analiz edilir ve önleyici tedbirler planlanır. İş Güvenlik Analizi (JSA): Belirli bir görev sırasında karşılaşılabilecek tehlikeler tek tek belirlenir, riskleri derecelendirilir ve uygun güvenlik önlemleri tanımlanır. Neden-Sonuç Analizi: Balık kılçığı diyagramı kullanılarak olayların kökenindeki nedenler ortaya çıkarılır. Fine-Kinney Analizi: Tehlikelerin etkilerini ve olası hasar boyutlarını puanlayarak risk seviyesini belirler. Risk analizi örnekleri için aşağıdaki kaynaklar da incelenebilir: strateji.mu.edu.tr; avys.omu.edu.tr; teklifimgelsin.com.
Risk değerlendirme matrislerine dair bazı örnekler şunlardır: 1. 3T Risk Değerlendirme Matrisi: Bu matris, şiddet ve kontrol ölçeklerinden oluşur ve her bir risk için puanlama yapılır. 2. L Tipi Matris: Bu yöntem, risk puanını hesaplamak için kullanılır ve risk değerlendirmesi bu puana göre incelenir. 3. 5×5 Risk Matrisi: Bu matris, daha karmaşık ortamlar için daha fazla ayrıntı sağlar ve hem olasılık hem de etki açısından beş seviye içerir. 4. Probabilite ve Şiddet Matrisi: Bu matris, risklerin olasılığını ve etkisini görsel olarak analiz eder ve tehditleri önceliklendirir.
Risk düzeyleri, farklı sınıflandırmalara göre değişiklik gösterebilir. İşte bazı risk düzeyi çeşitleri: Etki derecesine göre: çok düşük; düşük; orta; yüksek; çok yüksek. Olasılık derecesine göre: çok küçük; küçük; orta; yüksek; çok yüksek. Ayrıca, riskleri kontrol edilebilme derecesine göre de sınıflandırmak mümkündür: kontrolümüzde olan riskler; başkalarının kontrolünde olan riskler; hükümete bağlı riskler; tamamen kontrolümüz dışında olan riskler. Risklerin sonucuna, kazançlara-kayıplara ve etkisine göre sınıflandırılması da mümkündür. Risk düzeylerinin sayısı ve çeşitleri, risk yönetimi ve değerlendirme yöntemlerine bağlı olarak artabilir.
Risk analizi, nitel (kalitatif) ve nicel (kantitatif) olmak üzere iki ana kategoriye ayrılır. Nitel risk analizi yöntemleri: Öncül Risk Analizi Yöntemi ve Risk Matrisleri; Tehlike ve Çalışılabilirlik Çalışması (HAZOP); Hata Modu ve Etkileri Analizi (FMEA). Nicel risk analizi yöntemleri: Hata Ağacı Analizi (Fault Tree Analysis); Olay Ağacı Analizi (Event Tree Analysis); Sebep-Sonuç Analizi (Cause-Consequence Analysis). Ayrıca, risk analizi türleri arasında Fine-Kinney Analiz Metodu, L Tipi Matris Analiz Metodu, Neden-Sonuç Analiz Metodu, İş Güvenlik Analiz Metodu, Ön Tehlike Analiz Metodu ve X Tipi Matris Analiz Metodu gibi spesifik yöntemler de bulunmaktadır.
Risk analizi, bir işletmenin faaliyetleri sırasında meydana gelebilecek potansiyel tehlikelerin tanımlanmasını ve bunlara ilişkin sakıncaların değerlendirilmesini sağlayan bir çalışmadır. Risk değerlendirmesi ise, işyerinde mevcut olan ya da dışarıdan gelebilecek tehlikelerin belirlenmesi, bu tehlikelerin risklere dönüşmesine neden olabilecek etmenlerin incelenmesi, tehlikelerin yol açabileceği risklerin analiz edilmesi, risklerin derecelendirilmesi ve kontrol tedbirlerinin belirlenmesi amacıyla yapılan çalışmalardır. Risk analizi ve değerlendirmesi, iş kazalarını ve meslek hastalıklarını önlemeye yönelik tedbirlerin ve aksiyonların belirlenmesine olanak tanır.
Ekonomi
Niteliksel risk nedir?
Paribu üyelik iptali sonrası tekrar açılır mı?
Npl oranı kaç olmalı?
Net rezervler neden eksiye düşer?
NPS puanı kaç olmalı?
Para biriktirmek için hangi kumbara?
PD DD ve F/K oranı nedir?
PayPal'dan alışveriş yapınca para nereye gidiyor?
Para yapımında hangi kağıt kullanılır?
Papara birikim hesabı nasıl çalışır?
Operasyonel yönetim ne iş yapar?
PerfMatters ücretli mi?
Nakit tahsilat sınırı 20.000 TL nasıl uygulanır?
Papara'da para biriktirmek için hangi hesap?
Pepsico Türkiye kime ait?
PEG yüksek olursa ne olur?
Okul aile birliği banka hesabı açmak zorunlu mu?
Para piyasası fonu ne zaman alınmalı?
Ortak kiralama nasıl yapılır?
Pandora mağazaları kime ait?
PayTR onay süreci nasıl takip edilir?
Petrol yatırım fonu riskli mi?
Omuz baş omuz formasyonu ne zaman bozulur?
Nazım hesaplarda hangi hesaplar karşılıklı çalışır?
Nar Hesabı en az kaç gün vadeli?
PDC doluluk oranı nasıl hesaplanır?
OKX vadeli ve opsiyon aynı mı?
OYAK'ta kısıt maaş nasıl hesaplanır?
Niyet mektubu kadın çalışanlara yönelik nedir?
Pandora neden Türkiye'ye gelmiyor?
Organik Tarım para kazandırır mı?
Oyak internet bankacılığı nasıl kullanılır?
OYAK kime ait ve ne iş yapar?
Paranın ilk amacı nedir?
OSB ve sanayi bölgesi arasındaki fark nedir?
Ortalama stok maliyeti nasıl bulunur?
Net ücretten fazla mesai ücreti kesilir mi?
Pamuk fiyatları neden dolar bazında?
Net maaş nasıl hesaplanır?
Papara canlı destek nasıl bağlanırım?