Pekiştireç çeşitleri ve örnekleri:
Olumlu Pekiştireçler :
Olumsuz Pekiştireçler :
İkincil (öğrenilmiş) pekiştireçler : Para, statü, not, başarı belgesi, boş zaman
Birincil (öğrenilmemiş) pekiştireçler : Yemek, içmek, uyku, korunma
Anında verilen pekiştireçler : Bir davranışın hemen ardından gelen ödül veya ceza
Aralıklı verilen pekiştireçler : Bir davranışın sonuçlarının daha sonradan ortaya çıktığı durumlar
İkileme ve pekiştirme arasındaki temel farklar şunlardır: İkileme, aynı kelimenin veya yakın anlamlı iki kelimenin tekrarıyla oluşur ve genellikle bir kavramın veya durumun daha etkili bir şekilde anlatılması için kullanılır. Pekiştirme, bir kelimenin anlamını güçlendirmek için ekler veya tekrarlar kullanma işlemidir. Ayrıca, ikilemelerde derecelendirme anlamı yoktur, ancak pekiştirmelerde derecelendirme mümkündür.
Edim, organizmanın kasıtlı olarak yaptığı ve sonuçları tarafından kontrol edilen davranışlardır. Pekiştireç ise, bir edimin ardından gelen ve organizma üzerinde hoşa gidici bir etki yaratarak, bu edimin tekrar ortaya çıkma olasılığını artıran uyarıcıdır. Pekiştireçler iki ana kategoriye ayrılır: Olumlu pekiştireç. Olumsuz pekiştireç.
Türkçede en çok kullanılan pekiştirme sıfatlarından bazıları şunlardır: Mı/mi edatıyla oluşturulan pekiştirme sıfatları. İkilemelerle oluşturulan pekiştirme sıfatları. Ses benzerliği olan kelimelerle yapılan pekiştirme sıfatları. Kuralsız pekiştirme sıfatları. Aynı sözcüğün tekrar edilmesiyle oluşturulan sıfatlar. Pekiştirme sıfatları, cümledeki anlamı vurgulamak ve anlamı güçlendirmek için kullanılır.
Aferin, ikincil (öğrenilmiş) olumlu bir pekiştireçtir. İkincil pekiştireçler, fizyolojik ihtiyacı karşılanmadığı halde organizmanın sahip olmak istediği, sonradan kazanılan pekiştireçlerdir.
Pekiştirme dört farklı yöntemle yapılabilir: 1. Sesli harfle başlayıp "m, p, r, s" harflerinden biriyle devam eden tekrar: Bu yöntemde sıfatın ilk sesli harfinden sonra bu harflerden biri getirilir ve sıfatın tamamı bu sesli harfin yanına tekrar yazılır. Örnekler: - Bembeyaz gömlek. - Dipdiri surat. - Tertemiz cadde. - Mosmor el. 2. İkileme (tekrarlama): Niteleme sıfatının iki defa arka arkaya yazılması. Örnekler: - Büyük büyük binalar. - Sıra sıra dağlar. 3. "Mi" soru edatı ile pekiştirme: Tekrarlanan sıfatın arasına "mı, mi, mu, mü" soru edatı getirilmesi. Örnekler: - Güzel mi güzel bir evi var. - Uzak mı uzak bir yolculuğa çıktık. 4. Yakın anlamlı sözcüklerin yan yana getirilmesi: Örnekler: - Yalan yanlış bir hikaye anlattı. - Doğru dürüst kelimeler kullanmazdı.
Hayır, ceza ve olumsuz pekiştireç aynı şey değildir. Ceza, organizmanın istenmeyen davranışını ortadan kaldırmak ya da en aza indirmek için istenilen uyarıcının ortamdan çıkarılması ya da istenilmeyen uyarıcının ortama sokulmasıdır. Olumsuz pekiştireç, davranışın tekrarlanma olasılığını artırmak için tatsız uyarıcının kaldırılmasıdır. Olumsuz pekiştireç, ceza olarak değerlendirilemez.
Pekiştireç ve pekiştirme arasındaki fark şu şekilde açıklanabilir: Pekiştireç, bir davranışı izleyen ve o davranışın ortaya çıkma olasılığını artıran uyarıcılara denir. Pekiştirme ise bir davranışın yapılma sıklığını artırmak için çeşitli uyarıcıların kullanılmasıdır. Özetle, pekiştireç, pekiştirmenin bir unsuru olup, belirli bir davranışın ardından ortama eklenen veya ortamdan çıkarılan uyarıcıdır; pekiştirme ise bu sürecin tamamıdır.
Yaşam
Rasyonelleştirme ve rasyonalizasyon aynı şey mi?
Psikolojide etik ilkeler nelerdir?
Poligaminin en yaygın türü nedir?
Psikoteknik testinde neler sorulur?
Psikoz ve şizofreni aynı şey mi?
Psikoterapi kaç seans sürer?
Prezevatif neden hazzı azaltır?
Psikiyatri uzmanı hangi birimlerde çalışır?
Pazar sabahı nasıl mesaj atılır?
Psikodrama grup terapisi nedir?
Radikal insan kime denir?
Patron çalışan ilişkisi nasıl olmalı?
Psikomotor gelişimi etkileyen faktörler nelerdir?
Petek Dinçözü'nün kaç tane çocuğu var?
Polyanna'nın felsefesi nedir?
RDM askerler neden ayrı tutulur?
Patronla nasıl konuşulur?
Psişe ne anlama gelir?
Pozitif disiplin örnekleri nelerdir?
Prekonsepsiyon döneminde stres yönetimi nedir?
Pesimistin zıttı nedir?
Psikiyatrist ve psikiyatri arasındaki fark nedir?
Platonik aşkın sonu ne olur?
Psikolojinin 4 temel amacı nedir?
Pollyanna'nın en belirgin özelliği nedir?
Psikiyatriste gitmek için hangi bölümden randevu alınır?
Psikoloklar hangi hastalıklara bakar?
Psikolojik danışma merkezi açmak kaç m2?
Piş piş sesi neden rahatlatır?
Problemin kaynağı nedir?
Psikolojide katarsis neden önemlidir?
Psikolog desteği almak için hangi bölümden randevu alınır?
Psikosomatik mide hastalığı nedir?
Psikiyatrist ve psikoterapist arasındaki fark nedir?
Pasif ve agresif arasındaki fark nedir?
Psikolojik analizde hangi sorular sorulur?
Psikolojide psişe ve bilinçaltı aynı şey mi?
Psikotik nevroz ne demek?
Psikopatın en belirgin özelliği nedir?
Psikolojide kullanılan atasözleri nelerdir?