Mültezim sistemi , Osmanlı Devleti'nde vergi toplama usulüne dayanan bir sistemdir. Bu sistemde, devlet gelirlerinin bir kısmı belirli bir bedel karşılığında kişilere devredilir ve bu görevi üstlenen kişilere mültezim denir. Mültezimler, vergileri toplayıp devlete yıllık bir miktar öderler, geri kalan kısmı ise kendi gelirleri olarak kullanırlar
Mültezim sistemi, devletin acil nakit ihtiyacını karşılamada önemli bir rol oynamıştır. Ancak, bazı mültezimler gereğinden fazla vergi toplayabildiği için halk zor duruma düşmüş ve sistem kötüye kullanılmıştır. Bu nedenle, II. Mahmut döneminde sistem kaldırılmıştır
Mültezim sistemi, günümüz müteahhit sistemine benzetilebilir
Osmanlı Devleti'nde uygulanan bazı önemli sistemler şunlardır: 1. İskân Politikası: Balkanlarda kalıcı olmak ve fethettiği toprakları Türkleştirmek için uygulanan politikadır. 2. İstimâlet Politikası: Fethedilen yerlerde halka hoşgörülü ve ılımlı bir yönetim sunulması politikasıdır. 3. Millet Sistemi: Hakimiyet altındaki toplulukların din veya mezhep esasına göre örgütlenerek yönetilmesi sistemidir. 4. Tımar Sistemi: Toprakların askerî ve ekonomik amaçlarla değerlendirilmesi sistemidir. 5. Devşirme Sistemi: Hristiyan çocuklardan asker ve memur yetiştirilmesi sistemidir. 6. Örfi Hukuk: Padişahların ve devlet adamlarının koyduğu kanunlar, fermanlar ve yönetmeliklerden oluşan hukuk sistemidir. 7. Şeriat Hukuku: İslam hukuku kurallarına dayanan ve Osmanlı hukuk sisteminin temel dayanağını oluşturan sistemdir.
Mültezim, Osmanlı toprak sisteminde vergi toplama işini üstlenen kişidir. Mültezimlerin bazı görevleri: Vergi toplama: Köylülerden alınan vergileri toplar ve devlete teslim ederler. Devlet görevlilerin maaş ödemesi: İltizam usulü ile yönetilen eyaletlerde çalışan devlet görevlilerinin maaşlarını devlet adına öderler. Politik ve ekonomik destek: Gerektiğinde politik ve ekonomik güç olarak devlete yardımcı olurlar. Mültezim, topladığı toplam gelir ile devlete ödemeyi taahhüt ettiği miktar arasındaki farkı kâr olarak elde eder.
Osmanlı'da devşirme sistemi, fethet edilen topraklardaki Hristiyan çocuk ve gençlerinin alınarak, Türkleştirme ve Müslümanlaştırma süreci ile nitelikli bir eğitim verilerek, idari görevlerde veya yeniçeri ordusunda hizmet etmeye hazır hâle getirilmesine dayanan bir sistemdir. Sistemin işleyişi: Seçim: Genellikle 8-18 yaş arasındaki çocuklar seçilirdi, ancak 6 yaşında alınan çocuklar da vardı. Eğitim: Seçilen çocuklar, Müslüman isimleri verilerek, Türkçeyi ve Türk-İslâm adetlerini öğrenmeleri için Türk köylülerinin veya şehir esnafının yanına verilirdi. Görevlendirme: Eğitimlerini tamamlayanlar, yeteneklerine göre saray bürokrasisinde veya orduda görev alırdı. Sistemin kaldırılması: 1594'te Müslümanların da devşirme pozisyonlarını alabilmelerine izin verilmiş, 1648'de Hristiyanları toplama sistemi fiilen durdurulmuş, 1703'te yeniden tesis etme girişimine direnilmiş ve nihayet III. Ahmet tarafından saltanatının ilk günlerinde sistem kaldırılmıştır.
Ocaklık sistemi, Osmanlı İmparatorluğu'nda yönetim ve maliye teşkilatında belirli bir tahsisat alanını ifade eden bir terimdir. Ocaklık sisteminin iki çeşidi vardır: 1. Hükümet sancaklar: Mülkiyet yoluyla verilir, timar ve zeamet sistemi uygulanmaz, gelirleri sancak hakimlerine aittir. 2. Yurtluk-ocaklık sancaklar: Arpalık veya sancak hassı yoluyla verilir, tahrir yapılabilir ve tımar sistemi uygulanabilir. Ocaklık sisteminin bazı özellikleri: Merkezi otorite: Ocaklık sancaklar, merkezî otoriteden bağımsız müstakil birimler olarak görülmez. Askeri ve idari yapı: Hükümet sancaklarda Osmanlı merkezi idaresinin memurları bulunmaz, yerel beyler kendi askerleriyle seferlere katılır. Sayı ve dağılım: En çok Van, Çıldır, Erzurum, Bağdat ve Diyarbekir eyaletlerinde bulunur. Kullanım alanları: Ayrıca, bazı gelir kaynaklarının tahsisatı için de ocaklık terimi kullanılır; örneğin, Tersane-i Amire için kereste ve diğer malzemelerin temin edildiği bölgeler ocaklık olarak belirlenmiştir.
Osmanlı'da kullanılan bazı terimler şunlardır: Tımar: Osmanlı Devleti'nde belirli bir hizmet karşılığında şahıslara tahsis edilen toprak parçası. Bâb-ı Âli (Babıali): Osmanlı Devleti döneminde sadrazam sarayına verilen isim. Millet Sistemi: Irk ayrımı olmadan, sadece din ve mezhep farklılığına göre yönetim şekli. Devşirme Sistemi: Gayr-i Müslimlerin kimsesiz ve fakir çocuklarının küçük yaşta toplanarak devlet hizmetinde kullanılmak üzere yetiştirildiği sistem. Pençik Sistemi: I. Murat döneminde uygulanan, esirlerin asker yapıldığı sistem. Biat: Padişah ölünce tahta geçecek oğlunun devlet yönetimindeki etkili gruplarca kabul ve tasdik edilmesi. Cebeci: Ordunun zırhlı sınıfına mensup asker veya silahların bakım ve onarımını yapmakla görevli asker sınıfı. Cihadiye: II. Mahmut zamanında savaş masraflarını karşılamak üzere çıkarılan para. Ulufe: Kapıkullarına üç ayda bir ödenen aylık veya yeniçerilere verilen üç aylık ücret. Serasker: Kara ordusu komutanı.
Osmanlı İmparatorluğu'nda yapılan bazı yenilikler şunlardır: Tanzimat Fermanı : Herkesin can, mal ve namus güvenliğinin devlet garantisi altında olduğu ilan edilmiştir. Vergilerin adil ve düzenli bir şekilde toplanması, keyfi vergilerin ortadan kaldırılması amaçlanmıştır. Askerlik hizmeti düzenlenmiş ve belirli bir süreyle sınırlandırılmıştır. Yargılamaların açık yapılacağı ve herkesin eşit muamele göreceği belirtilmiştir. Islahat Fermanı : Gayrimüslimlere devlet hizmetlerinde görev alma hakkı tanınmıştır. Mahkemelerde ve devlet dairelerinde herkesin eşit şekilde temsil edilmesi ve haklarının korunması sağlanmıştır. Vergiler ve askerlik gibi yükümlülüklerde eşitlik getirilmiştir. Gayrimüslim cemaatlerin kendi dini ve kültürel işlerini özgürce yürütmelerine izin verilmiştir. Eğitim alanındaki yenilikler: Sanat ve meslek okullarının sayısı arttırılmıştır. İlk öğretmen okulu (Darulmuallim) açılmıştır. Rüştiyelerin açılmasına hız verilmiştir. Fransızca eğitim veren ve batılı anlamda ilk eğitim verecek olan lise ile üniversite arasında bir kurum olan Galatasaray Sultanisi açılmıştır. Askeri alandaki yenilikler: Zorunlu askerlik başlatılmıştır. Avrupa donanmalarına hayran kalan Sultan Abdülaziz’in emri ile yeni ve çok güçlü bir donanma kurulmuştur. Askeri yapı yenilenmiş, terfi sistemi düzenlenmiştir. Yönetim alanındaki yenilikler: Yerel meclisler kurulmuştur. Taşra yönetimi örgütlenmiştir. İlk kez belediye örgütü kurulmuştur.
Osmanlı'da zimem defteri şu şekilde çalışırdı: Zimem, veresiye anlamına gelen "zimmet" kelimesinin çoğul halidir ve eskiden kullanılan bir veresiye defterine verilen isimdir. Özellikle ramazan ayında, zenginler tebdil-i kıyafet giyerek tanımadıkları bir dükkana girer ve vatandaşın veresiye defterindeki borçlarının tamamını veya bir kısmını öderlerdi. Bu uygulamada, borcunu ödeyen kişi borçluyu, borçlu da ödeyeni görmezdi. Hayırseverler, kendi isimlerinin bilinmemesini ve yapılan hayrın gizli kalmasını istedikleri için bu yöntemi kullanırlardı.
Ekonomi
Osmanlıda mültezim sistemi nedir?
PayTR ile ödeme nasıl alınır?
Pazarlama departmanında stajyer nasıl bulunur?
Pepsi'nin dükkan senin kampanyası nedir?
Nasdaq neden 24 saat açık değil?
Optimum ve maksimum üretim arasındaki fark nedir?
Osmanlı Devleti coğrafi keşiflerin olumsuz etkilerini azaltmak için hangi ö..
Nakit avans 1 gün ödenmezse ne olur?
Pegasus'u kim kurdu ve neden sattı?
Navlun faturası ne demek?
Nusret'in sahibi hangi holding?
Papara ile normal banka hesabı aynı mı?
Pazarlama giriş nasıl yapılır?
NetahSilat hangi banka ile çalışıyor?
Nasdaq ve borsa aynı şey mi?
Network ve çok katlı pazarlama arasındaki fark nedir?
Nüfus artış hızını azaltmaya yönelik politikalar nelerdir?
Oxxo yerli mi?
Otomatik ödeme talimatı iptali kaç gün sürer?
PayFix hesap doğrulama nasıl yapılır?
Navlun bedeli kime ait?
Net tutardan KDV nasıl hesaplanır örnek?
Nihai değer nasıl hesaplanır?
Papara Kart her yerde geçerli mi?
Nakliye faturasında KDV tevkifatı nasıl yapılır?
Papara'da telefon numarası zorunlu mu?
Paratic Piyasalar kimin?
Ordu Kumrunun geçim kaynağı nedir?
Neutec hangi ülkenin firması?
Pazaryeri hizmeti nedir?
Pazarlama stratejileri nelerdir?
OBO ve TOBO ile omuz baş omuz nasıl ayırt edilir?
Nakit avans ve kullanılabilir nakit avans farkı nedir?
Paylı ev sahibi ne demek?
Ocak ayında zamlı maaşlar ne zaman ödenecek?
Norm kadro cetveli nasıl belirlenir?
Next Türkiye distribütörü kim?
Pazarlama ve satış giderleri nasıl muhasebeleştirilir?
Para piyasası nedir?
Pazar ve piyasa arasındaki fark nedir?